Mevlana’yı okumak gerek. Ondan öğreneceğimiz o kadar şey var ki…

Kızdığım şeylerin başında, başka bir insanı üzmek geliyor. İnsanları elimden geldiği kadar üzmemeye çalışırım. Ve bir insanı gerçekten üzdüğüme karar verirsem (ya da öyle algılarsam) üzerinden süre geçmeden barıştırmaya çalışırım. Eğer bir insan, başka bir insanı üzüyorsa (ki bu insanı normalde sevdiğini, değer verdiğini söyleyip) sonra da olayın üzerini basitmiş gibi geçiriyorsa, bence bu tahammül edilemez birşeydir. Hele üzdüğü kişi benim çok sevdiğim birisiyse, benim açımdan büyük bir hata işlemiş demektir.

Bunun dışında söylemek istediklerim de var onları da sıralayayım:
1. İnsan kendini karşısındakinin yerine koymalı, öyle hareket etmeli.
2. İnsan kendini dünyanın efendisi sanmamalı, diğer insanların da bir hayatı olduğunu algılayabilmeli.
3. İnsan haksız olduğu durumlarda bağırıp çağırarak bunu kapatmaya çalışmamalı.
4. İnsan özür dilemeyi bilir (bilmeli demiyorum, bilir diyorum; çünkü bunu bilmeyenin insan olduğundan şüphe duyarım).
5. İnsan seviyorum dediği kişiyi üzüyorsa, bunda diretiyorsa, tekrarlıyorsa; ya seviyorum dememeli, ya da değişmeli.
6. İnsan sınırlarını iyi bilmeli.

Belki insan daha çok şey yapmalı, ama bunlar aklıma ilk gelenler. Bu yazının kızgınlıkla yazıldığını düşünüyorsanız, korkarım ki haklısınız. Hepinize güzel günler…

Ramazan muhabbeti açılmışken size bir anımı anlatayım isterim. Lisedeyken ramazanda aşağı heyecanla inerdik. Yemekler iftardan biraz önce verilmeye başlanırdı. Yatılı lisedekiler bilirler, üst sınıflar yemeğini her zaman önce alır Biz de daha iftar olmadan yemeğimizi almış bekliyorduk. Her zaman birileri dışarıda ezan duymaya giderdi çünkü okulun yakınlarında cami yoktu. Ezanı duymak için dışarıda olmak gerekiyordu. Bazen kandırmak için biri içeri girer, yemeğe başlar gibi yapardı Tabi buna kananların sayısı da az değildi. (Ben uyarayım, ramazandaki en tatsız şaka budur sanırım, günahı da çokçadır diye tahmin ediyorum.) Bir gün ezan okunduktan sonra biri “orucunuzu bozabilirsiniz” demişti. Basit ama ilginç bir nokta. Oruç bozulmaz oruç açılır efendim. Bir de oruçlu olup olmadığını soracağınız birisine “oruç musun?” ya da “oruçlu musun” diye sormak yerine “niyetli misin” diye sormak daha şık geliyor bana. Zaten dünyadaki tek oruç olan insan Oruç Baba’dır

İğrencim kabul, neyse yine ramazanla alakalı birşey diyeyim. Siz de tehlikenin farkında mısınız? Ramazan giderek yaza geliyor. Birkaç sene sonra iyice Ağustos’ta tutacağız orucu. Ben küçükken ramazan hep soğuk olurdu halbuki Biz okuldan eve daha gelmeden iftar olduğu zamanları bile az çok hatırlıyorum. Ama bundan sonra uzuuun upuzuuuun oruçlar bizi bekliyor. Hadi bakalım

Ramazan’da herkes (buna TV kanalları da dahil) daha bir müslümanlaşıyor. Bu konuda yazılacak bir yazım da aklımda zaten. O konuya girmeden söyleyelim: Ramazan’ın kadrini kıymetini bilmek lazım. İnsan oruç tutmasa bile etrafında değişen şeyleri gördükçe düşünmesi lazım. Tefkir, insanı Allah’a yakınlaştıracak şeylerin başında geliyor sanırım. Belki bir daha Ramazan göremeyiz, o yüzden verimli geçirmek gerek.

Hepinize afiyet dolu günler, güzel iftarlar diliyorum

Bir şarkı var dinlemenizi istediğim. Şarkı da değil aslında bir çizgi film müziği. Biraz hüzünlü ama beğeneceğinizi umuyorum. Dün biri şarkı istemişti benden msn’de iken, ona yollayacak birşey ararken tekrar farkettim bu müziği. Çok ağır değil zaten, öyle gürültülü zangır zangır da değil. Daha çok hüzünlü bir sahnede insanı ağlatmak için yapılmış gibi

Siz şimdi şurada çıkarsa onun play tuşuna basarsınız, ben de yazıma devam edeyim. İnsanların arasındaki en tatsız durumlardan bir tanesi araya buzların girmesi sanırım. Veya anlamamak da sayılabilinir. Birçok kez söylenmesi gereken birşey söylenmediğinden meydana geliyor sanırım bu tür tatsızlıklar. İlacı; dinlemek, konuşmak. Bir şekilde iletişim kurabilmek gerek. Biz çok önemsiyoruz gururmuş felan. Sanki çok da iyi birşey yapıyoruz.

Tek yapmamız gereken şey içimizden geçeni söyleyebilmek, insanlara onları sevip sevmediğimizi söyleyebilecek kadar dürüst olmak.

Dün akşam eski bir blogcu abla ile konuşurken ona da söyledim “artık yazdıklarımdan ben bile birşey anlamıyorum” diye. Giderek kötüleşiyor hakikaten yazılarım sanırım, o bunun yaz rehavetinden olabileceğini söyledi. Bilmiyorum, ama yine de tam anlatamadım anlatacaklarımı, neyse boşlukları siz tamamlayın, size de bulmaca olsun

Yaprak
Bir yaprağım sonbaharda,
Sararmışım, koparılmışım,
Üstüme basmışlar da,
Rüzgârlar arasında yuvarlanmışım.

Ne ağaç sahip çıkmış,
Ne biri yerden kaldırmış,
Gözlerimi gökyüzüne dikip,
Öylece kalakalmışım…

Şimdi diyorum ki acaba,
Biri farkeder mi beni,
Kırılan kalbimi,
Eline alıp beni sever mi ki?
Bahar yağmuru gibi…

Sanatçı olmanın ne kadar güzel bir şey olduğunu anlamak için çok güzel bir örnek bu. Yaptıklarınız, yazdıklarınız, resmettikleriniz insanlar tarafından takip ediliyor. Birçoğumuz hala ders kitaplarımızı bile okumaktan geri kalmışken, bir sanatçının elinden, beyninden çıkan o kelimeleri hazine gibi görüyoruz. Çünkü sanat insana kendisini anlatıyor. Hiçbir ders kitabı verilen sözden geri dönülmemesi gerektiğini, hayatımızdaki insanların bizden daha değerli olduklarını, yaşamaya dair en ufak şeylerin bile ne kadar değerli olduğunu anlatmaz. Bunu anlatmak, insana “insanı” hatırlatmak sanatçının görevi değil mi? Ben yeni anladım bunu. O yüzden anladım sanatçı olmanın ne kadar önemli olduğunu…

Bir ressam, bir müzisyen bile insana farklı şeyler hissettirebilir. Evet belki çoğumuz bir resme bakınca bir şey anlamıyor ama önemli olan resmin bize ne hatırlattığı. Yaşanılan anların o lezzetini bize tattırabildiği ve bunun yanıda bize yeni tatlar öğretebildiği sürece güzel sanat. Yaşamak için bir gereklilik değil, ama güzel yaşamak için sanırım bir gereklilik sanat.

Bu blogda yazdığım yazılarda ben de sizi bir yerlere sürükleyebiliyorsam, size birşeyler düşündürebiliyor, düşünce kapılarınızı zorluyor, yeni duygular keşfetmenizi sağlıyorsam inanın çok mutlu olurum. Çünkü insan düşünmediği zaman yerini kan alıyor, savaş alıyor. Yaşamın tadı hep damaklarınızda olsun, sağlıcakla..

Yağmur olsaydım… sonsuza kadar kesişmeyen yer ve gökyüzünü birbirine bağlayan… insanların kalbini birbirine bağlayabilir miydim?

B.Traven’in Köprü’sünde dediği gibi… Belki de zarardan başka birşey getirmiyor bize yakışmayan şeyler. Nasıl yuvarlandıysa o minicik çocuk nehire, biz de böyle giyindikçe kaybediyoruz içimizdekileri. Başkalarının istediği gibi giyiniyor, onların istediği gibi yaşıyoruz. Konuşmalarımız ciddileşiyor, yasaklar listesi çoğalıyor. Toplum en küçük hareketinizde aşağılıyor sizi.

Geçen gün birisine de demiştim, önemli olan farklı olmak değil. Asıl önemli olan kendimiz olabilmek. Çocukluk kahramanlarımıza hala özenmek önemli olan. İyinin hep kötüyü yeneceğine inandığımız gibi, içimizdeki “biz”in, bizi değiştirmek isteyenleri yenebileceğini bilmek. Küçük çıkarlar için iğrenç mahluklara dönüşüyoruz. Yüzümüzü renkten renge boyuyoruz. Aynı bugün okulda gördüğüm, yukarıda tasvir ettiğim kişi gibi yalan oluyor gülüşlerimiz, yalan oluyor sözlerimiz. Fedakârlık nedir, arkadaşlık nedir, dostluk nedir bilmiyoruz da, torpil nedir, çıkar nedir, para nedir adımızdan daha iyi biliyoruz.

Bu satırları yazan ben de çelişiyorum kendimle. İnsanlardan daha çok samimiyet, daha çok insanlık beklerken sanki ben de çıkarımı düşünüyorum. Eğer siz buna böyle diyecekseniz, evet, ben de çıkarımı düşünüyorum.

Belki de insanlığı hatırlayabilmek için tekrar çocuk kitapları okumak lazım. İyinin her zaman kazanmadığını artık iyice anlamış olsak bile, yalan olduğundan adımız gibi emin olsak bile, içimizdeki masum çocuğu beslemek için tekrar okumak lazım. Dünyada gerçekten iyi insanlar olduğuna tekrar inanabilmek için.

—

Bu konuyu burada keselim, biraz da tasvir-i Bilal yapalım. Birkaç gündür balığım “Tombul” hasta gibiydi, o yüzden epey keyifsizdim. Şimdi biraz daha toparlandı gibi sanki. Proje, ödev, sınav başladı hep beraber. Ben de bisiklet sürmeye tekrar başladım. Derslere bisikletle gidiyorum, istediğim binaya maksimum 3 dakikada ulaşıyorum. Ama ne hikmetse bazen içimden gelmiyor gitmek, dersi asıyorum. Sonra bu yüzden kendime kızıyorum. Sonra yine gitmeyip daha fazla kızıyorum. Ama söz veriyorum, bu haftasonu adam gibi çalışıp, tüm dersleri yakalayacağım.

Kafanızı şişirdimse özür diliyorum, güzel günler diliyorum…

İnsan yeni olanı sever, başkalarına ve kendine birşeyler almayı da çok sever. Bu durumun özellikle bayanlarda bir tutku derecesinde olduğunu düşünüyorum. Hemen hemen tüm bayanların (ki özellikle ablamın) bir tokacıya girdiğinde en az 45 dakikayı rahat doldurabileceğine inanıyorum. Ona bakılır şuna bakılır ama bir şekilde doldurulur.

Birşey almak insanı sevindirdiği gibi uzun vadede ceplerin boşalmasına ve moralin düşmesine yol açar. Canı sıkılan insan da “biraz alışveriş yapayım da neşem yerine gelsin” derse vay haline. Sonra banka banka gezilip borç sormak lazım. Şu tüketim toplumunda alışverişin bu kadar yer kaplaması çok normal. Özellikle son yıllarda Türkiye’de de yüksek derecede bir alışveriş çılgınlığı olduğunu düşünüyorum. Düşünsenize daha 2007′de Ankara’ya kaç tane alışveriş merkezi yapıldı. Biz geldik geleli AnkaMall ve Armada’dan başka bir yer bilmezken şimdi KentPark, Cepa, Panora gibi üç alışveriş merkezi daha öğrendik. 2′si 2007′de açıldı, bir tanesi de 2008′de açılacak sanırım. Bu ne hız? Ankara’da bu kadar alışveriş yapan vardı da nerdeydi yahu?

İşin garibi yeni alışveriş merkezleri açılmasına rağmen hala AnkaMall’ün kalabalığında bir azalma yok. Hala yemek katında boş bir masa bulmak işkence gibi. Bu arada yeri gelmişken söyleyeyim CEPA’nın yemek katı gerçekten çok güzel olmuş. Çok aydınlık ve güzel, tek kötü yanı cam kenarı masalarda sigara içilmesi ama yakında sigara yasağından dolayı oraya da rahat rahat oturabileceğiz. Çok geniş, oturacak yerler de yeterli gibi.

Ankara’da gezecek çok yer olmadığından insanlar hep alışveriş merkezlerinde oluyorlar. Kışın da zaten yapılacak fazla bir şey de olmuyor. Alışveriş teorimize geri dönelim; bence bir bayan için alışveriş hayattaki en önemli işlerden birisi. Bıkmadan usanmadan saatlerce alışveriş yapabiliyorlar. Valla ne diyeyim, helal olsun, Allah bizleri korusun…

Tam zıddı olan durumda, yani insanın gelişmeyi reddemesi durumunda ise bir hastalık başgösteriyor: “kendini üstün ve yeterli görmek”. Demokraside herkesin oy kullanması ile ilgili bir tartışma varmış. Bir öğretmen “bir profesör ve bir köylünün oyu eşit olamaz, olmamalı, çünkü köylüyü kandırmak kolaydır” demiş. Yani profesörü bir adım öne koymuş. Ne yani, bir bilim alanında çok şey biliyor diye o daha çok mu “insan”? Asla! Bir insanın değeri neye göre belirlenir? Günümüzde el üstünde tutulan insanlar değerli midir? Durup düşünmek gerekir. Eğer ortaya bir kriter koyamıyorsak, insanları değer açısından karşılaştıramayız.

Her ne olursa olsun, ne açıdan ve yönden olursa olsun, geçmiş tecrübelerden yararlanmak iyidir. Onları dinlemek, anlamak bize tahmin edemeyeceğimiz özellikler katar. Düşünce sınırımızı ve bunun sayesinde de hayal sınırımızı genişletir. Eğer okuduğunuz her üç cümleden birinde kendinizden birşey bulamıyor veya katamıyorsanız, daha yeterli okuma yapmamışsınız demektir. İnsan okudukça kendi birikimleri de değer kazanmaya başlar çünkü. Okuduğu bir cümle onu hayallere daldırmaya yeter. Şu an okumakta olduğum Okuma Günlüğü adlı kitapta, yazar şöyle diyor; “Okumak sohbet etmektir” (Sy.12) Ve bence bu sohbet, zihnin sporudur. Düşünce, okumakla başlamasa bile, ancak okumakla gelişir.

Neyi okumak da önemli bir konu. Bazı kitaplar okuma isteğini sevincini kırar. O yüzden okunacak kitabın belirlenmesi önemlidir. Bunun için kitap dostlarına müracat etmek en güzeli. Benim de arada bir kitap tavsiyesi aldığım insanlar vardır. Eski Türkçe hocalarım ve kitap okumayı çok seven insanlara “tavsiye ettiğiniz bir kitap var mı” diye sorarım. Kitabı okurken de öyle dümdüz okumamak lazım. Yeri gelince düşünmek lazım. Yeri gelince kitabı bir kenara bırakıp birileri ile sohbet etmek lazım. Ama mutlaka birşeyler yapmak lazım. Okunduktan sonra özeti çıkarılabilir ya da okunurken tutulan notlar düzenlenebilir. Ancak bu sayede okunanlar kalıcı olur ve hayatımızda yer bulur. Bu nedenle hemen hemen okuduğum her kitabın özetini ve tanıtım yazısını yazmaya çalışıyorum buralara. Her ne kadar bunaltıcı görünse de, siz de okumuşsanız kendi yorumunuzu eklemekten çekinmeyin. Ekleyin ki konuşalım, fikirlerimizi tartışalım.

Okumak, 2007′nin Mayıs ayından beridir çok önemli benim için. O günden bugüne her zaman okumakta olduğum bir kitap oldu. Her gün okuyamadım ama yine de yanımdan ayırmadım kitabımı. Her tarafa beyaz çantamla gittim ve içinde hep kitabım oldu. Ekim ayının başından beridir, 3 ayda toplam 11 kitap okumuşum. Fena değil, özellikle okuduğum kitaplar arasında çok pişman olduğum olmadı okuduğuma. Hepsi değişik tadlar bıraktı üzerimde… Okumaya devam…

[Image is Taken From ©2006-2008 ~MeganA0001]

Konuştuğumuz konu, dünyada ilgilenmemiz gereken şeylerle ilgiliydi. Yani tanım olarak insana biraz ilginç geliyor aslında ama okuyunca mantık olarak çok zor bir konu olmadığını anlayacaksınız. Düşüncemiz şu; bir insan, diğer insanlar ve olaylar hakkında düşünmektense, fikirler hakkında düşünmelidir. Düşünce kapılarını zorlamalıdır.

İnsanlar, gelip geçer. Sizin, benim geldiğimiz, şu an yaşadığımız gerçeği gibi, bir gün öleceğimiz de bir gerçektir. Haliyle, insanların diğer insanlar hakkında konuşması, düşünmesi sadece günlük hayatta bir işe yarayacaktır. İnsanlar ölüyor ama çok azı hatırlanıyor. Nice başarılı insanlar vardır ki, ismi bir cadde adı olmaktan ötede değildir. Az birşey mi yapmıştır? Hayır, belki de dünyanın sayılı insanlarındandır. Ama insan fanidir. Ölüyor ve yaptıklarının bir kısmı da onunla ölüyor. Bir sanat eseri bırakmanın ölümsüzlük olduğuna dair bir düşünce var. Aslında bakarsanız, mantıklı gözükse bile bunda da mutlak manada bir ölüm var. Değerli olan o eser; yapan da değerli ama bakanların gözünde öyle değil. Belki de bana öyle geliyor.

Chuck Palahniuk’un bir kitabını bitirdim geçen gün; “Ninni”. Orada diyor ki “ne kadar fazla insan ölürse ölsün, her şey yine daha çok aynı kalıyor.” Çünkü dünyanın üzerinde fikirler hakim, insanlar değil. İnsanlar öldükçe, fikirlerin savunucuları yer değiştiriyor o kadar. Bir makam boşalıyor, başka biri geçiyor. Maksat, düşünce hep aynı kalıyor, hep aynı şekilde devam ediyor.

Hayatta yapmak istediğimizin ne olduğuna karar vermemiz gerekir. Tüm dünya için önemli biri mi olmaya çalışıyoruz? Yoksa sadece yaşayacak kadar para kazanıp huzur içinde ölmek mi? Yoksa çok daha farklı bir şey mi? Buna karar vermeden atacağınız her adım, sizi bir yola sürükleyecektir. Ve siz, o adımlar doğrultusunda yaşamaya başlarsınız.

Her halükarda yapılması gereken, fikirleri tartışmaktır. Gelin bir örnek seçelim ve bakalım. 1789 Fransız İhtilali’ni düşünelim. İnsan: II.Leopold ve XVI.Louis, Olay: İhtilal, Düşünce: Eşitlik, Milliyetçilik. İnsanları konuşmak gereksiz, neden, çünkü kral XVI.Louis değil de başka bir Louis olsa durum değişmeyecekti. Çünkü XVI.Louis, bir kral olarak vermek zorunda olduğu kararı vermiştir. Onun yerinde herhangi bir kral olsa da vereceği karar farklı olmayacaktı. Olay, yani ihtilal ise sadece düşüncelerin bir sonucudur. Bu fikirler böylesine yayılmasaydı, ihtilal gerçekleşmeyecekti. Olay sadece düşüncelerin somut bir hal almasından ibarettir. Üzerinde kafa yorulması gereken ise düşüncelerdir: “Eşitlik nedir? Ölçüsü ne olmalıdır? Milliyetçiliğin sınırı nedir? Nelere yol açabilir?” gibi sorular sorulmalı ona göre cevaplar alınmalıdır. Ancak bu soruları sormayı başarabilen insanlar ve milletler ilerleyebilir. Maksat, insanların düşünmesi sağlamaktır.

“Fransız İhtilali, birçok ülkede milliyetçilik duygusunun artmasına sebep olmuştur.” ifadesi bence yanlıştır. Buna yol açan ihtilal değil, ihtilalin arkasındaki fikirlerin dünyaya yayılmasıdır. İhtilal sadece bu fikirlerin yayılmasına hız katmıştır. Bu açıdan incelendiği zaman olaylar insanlara faydalı olacaktır.

Milliyetçiliğin ileri gidilmesi neler yol açar diye önceden konuşulmuş, düşünülmüş olsaydı belki de Hitler gibi bir vicdansız asla böylesine katliamlar yapamayacaktı. Dahası, Almanlar böylesine kullanılmayacaktı. Fikirler, işte insanları böylesine sürüklüyor. Belki de hayatında asla yapmayacağı, yapmaya bile kalkışamayacağı kötülükleri yapmaya sürüklemiştir.

Hayatta ne ile uğraşırsanız uğraşın, amacınızı ne olarak belirlerseniz belirleyin, fikirler hakkkında düşünün. Bu açılması zor olmayan ama size faydası dokunabilecek kapıyı ardına kadar açın.

Medeniyetin ilerlemesi ancak düşünmekle olur. Yazımı, tüm bu yukarıda okuduklarınızın temeli olan, Cabi’den bugün tekrar işittiğim sözle bitirmek isterim: “Küçük insanlar insanları, orta insanlar olayları, büyük insanlar ise fikirleri konuşurlar.”

Sağlıcakla…

#